Amffetaminau
Amffetaminau
 
 
Beth yw amffetaminau?
Amffetaminau yw casgliad o sylweddau - amffetamin, dextroamffetamin, a methamffetamin (Methylamphetamine) Mae eu cymysgedd cemegol a'u dylanwad yn debyg iawn i'w gilydd. Mae'r cyffuriau hyn yn ysgogi'r system nerfol ganolog - h.y. yn cynyddu gweithgarwch yr ymennydd.

 
Defnydd meddygol
Yn y 1930au o dan yr enw Benzedrine y marchnatawyd amffetamin am y tro cyntaf. Byddai'n cael ei werthu dros y cownter i helpu anadlu drwy'r trwyn. Erbyn 1937, roedd mewn tabledi ar bresgripsiwn. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, amffetamin oedd yn helpu cadw milwyr yn effro ac roedd dextroamffetamin (Dexedrine) a methamffetamin (Methedrine) yn hawdd eu cael.

Yn y 1950au a'r 1960au roedd defnydd amffetaminau yn gyffredin iawn, yn enwedig i drin iselder ysbryd a cholli pwysau. Ond oherwydd eu sgîl-effeithiau ac am eu bod yn caethiwo, do'n nhw ddim yn boblogaidd a chliriwyd mwyafrif y brandiau o'r farchnad. Anaml erbyn hyn y bydd meddygon yn eu rhoi i gleifion ar bresgripsiwn.

Gyda defnydd priodol, gall amffetaminau gadw pobl yn fwy effro a gwella'u gallu corfforol. Maen nhw'n gallu gwella narcolepsi, anhwylder anarferol lle bydd cwsg yn goddiweddyd pobl yn ddirybudd, ac hefyd yn helpu plant sy'n dioddef ADHD (attention deficit hyperactivity disorder).

 
Camddefnydd amffetaminau
Bydd amffetaminau ar bresgripsiwn (h.y. ar gyfer moddion) weithiau'n cael eu dwyn, y presgripsiwn naill ai drwy dwyll neu drwy berswadio meddyg i'w ysgrifennu. Wedyn bydd y cyffuriau hyn, mewn tabled neu gapsiwl, yn cael eu gwerthu ar y farchnad ddu. Mae llys-enwau arnyn nhw (yn dibynnu ar eu hymddangosiad), 'black beauties', 'black bombers', 'black 'n whites', 'blues' etc. Chawson nhw mo'u camddefnyddio gymaint ers llawer blwyddyn am nad y'n nhw'n cael eu defnyddio gymaint.

Sylffad Amffetamin Amffetamin cyffredin iawn welir ar stryd yw'r powdwr gwyn Sylffad Amffetamin. Cynhyrchir hwn mewn labordai anghyfreithlon a'i amhuro wedyn nes bydd yn y diwedd yn ddim ond 6- 10% amffetamin. Bydd y 90% arall yn cynnwys unrhywbeth bron, powdwr coginio a ffisig gweithio corff. Mae Sylffad Amffetamin yn costio rhwng £5 a £10 y gram.

Gellir llyncu, anadlu drwy'r trwyn (snortio) neu chwistrellu Syllfad Amffetamin. Ei lys-enwau yw 'sulphate', 'wizz', 'speed', 'Billy Wiz' etc.

 
Sut mae amffetaminau'n gweithio?
Bydd amffetamin yn cyflymu'r system nerfol ac yn gollwng adrenalin i'r corff. Bydd hyn yn cynyddu curiad y galon a'r anadl, yn codi pwysedd y gwaed ac yn gostwng yr awch at fwyd.

Mewn rhyw ystyr, bydd amffetamin (drwy ollwng yr adrenalin) yn dynwared adwaith 'ymladd neu ddianc'. Dyma'r adwaith naturiol mewn sefyllfa beryglus - pan fydd llew yn ymosod (neu brifathro, swyddog heddlu, arolygydd treth y wlad etc - yn dibynnu ar y sefyllfa!). Ar adegau fel hyn, bydd y corff yn adweithio'n otomatig gan 'ymladd neu ddianc'. Bydd adrenalin yn ffrydio i'r system, a hyn yn cynyddu curiad y galon a'r anadl fel y gall gwaed yn llawn ocsigen ruthro i'r cyhyrau. Bydd rhywun yn fwy effro yn feddyliol. Bydd y system dreulio bwyd yn cau er mwyn i'r gwaed gyrraedd y cyhyrau a bydd rhywun yn barod i ymladd y llew neu ddianc rhagddo fel y gwynt!

 
Beth yw effaith amffetaminau?
Bydd amffetamin, wrth ei chwistrellu, yn gweithredu ar amrantiad. Bydd effaith llyncu neu anadlu drwy'r trwyn yn cychwyn ymhen 10-40 munud. Gall amffetamin ar bresgripsiwn amrywio yn ei effaith, un yn cymryd effaith am ychydig, un arall yn fwy graddol. Bydd effaith un ddogn amffetamin fel arfer yn para tua 3-6 awr, ond dognau fferyllyddol graddol yn para mwy na hynny.

Gall defnyddiwr/wraig amffetamin deimlo cynnydd hunan-hyder dros dro a bydd ganddo/ddi fwy o egni nag arfer. Mae'n arferol gweld pobl yn parablu llawer ac yn gweithredu'n gorfforol iawn - codi, cerdded o gwmpas, etc - dyma'r esboniad am yr enw 'speed' a 'speeding' am y cyffur a'i ddefnydd. Bydd dylanwad amffetamin yn ei gwneud yn anodd ymlacio a bydd yn rhwystro cwsg. Ni fydd archwaeth at fwyd, er mai gohirio'r angen am seibiant a bwyd y bydd y cyffur, nid cymryd ei le.

Sgîl-effeithiau

Am y bydd rhywun sy'n defnyddio amffetamin yn tueddu peidio bwyta na chysgu ac yn defnyddio llawer o egni corfforol, bydd blinder - corfforol a meddyliol - yn dilyn defnyddio amffetamin am amser hir. Am rai dyddiau wedyn, daw blinder, iselder-ysbryd a theimladau dicllon, pryderus ac anesmwyth. Sgîl-effeithiau eraill yw methu gweld yn dda, diffyg cwsg a phenysgafnder.

Bydd mislif llawer o fenywod wrth ddefnyddio amffetamin yn mynd yn afreolaidd neu'n peidio.

I gynnal effaith amffetamin, bydd rhywun sy'n ei ddefnyddio'n rheolaidd yn gorfod cymryd dogn fwy o faint. Wrth beidio'i gymryd yn gyfangwbl, ânt i deimlo'n isel iawn ac yn gysglyd. Gall dogn uchel, yn enwedig dogn aml, achosi deliriwm, panig, rhith-weledigaethau a pharanoia.

 
Canlyniadau camddefnyddio amffetaminau

Canlyniadau i'r iechyd

Mae amffetaminau yn achosi caethiwed seicolegol. Bydd rhywun sy'n eu defnyddio yn dibynnu ar y cyffuriau hyn i osgoi'r iselder sy'n dilyn wrth i'w heffaith gilio. Gall y ddibyniaeth hon arwain at gymryd dogn fwy o faint - a dogn amlach - er mwyn cynnal yr uchelfan/high. Gall hyn wrth gwrs arwain rhywun i ddefnyddio cyffuriau eraill - mwy pwerus.

Gall rhywun sy'n defnyddio dogn amffetamin uchel yn rheolaidd ddatblygu lledrithiau, rhith-weledigaethau a theimladau paranoia. Yn ogystal, gall defnydd trwm y cyffuriau hyn wneud niwed i'r gwaedlestri ac achosi i'r galon fethu, yn enwedig pobl sy'n dioddef pwysedd gwaed uchel eisoes neu drafferth gyda'r galon, neu bobl sy'n ymarfer corff yn ormodol tra'n defnyddio'r cyffur.

Canlyniadau cyfreithiol

Mae amffetaminau megis Sylffad Amffetamin ymhlith rhestr cyffuriau Dosbarth B yn y Ddeddf Camddefnyddio Cyffuriau. Ond mae Methylamffetamin - cyffur pwerus iawn - yn rhestr Dosbarth A. Mae'n anghyfreithlon cynhyrchu, cyflenwi, na bod ym meddiant y cyffuriau hyn.

 
Cliciwch yma i gael gwybodaeth ar ddibyniaeth cemegol, gan gynnwys dibyniaeth ar amffetaminau