Heroin
Heroin
 
Beth yw heroin?
 
Pabi opiwm Cyffur cysgu yw heroin. Powdwr gwyn yw heroin pur gyda blas sur arno. Daw o 'nodd' llaethog y pabi opiwm (edrychwch ar y dde). Tyfir y planhigyn hwn yn anghyfreithlon mewn gwledydd ar draws y Dwyrain Canol, Asia a De America.

Mae heroin yn lladdwr poen pwerus sy'n llonyddu'r System Nerfol Ganolog. Mae hyn yn achosi ymdeimlad ymlaciol, un o ddiogelwch a bod popeth yn dda.

 
Defnydd meddygol
Er bod opiwm wedi cael ei adnabod a'i ddefnyddio yn dawelydd ac ysgogydd mewn ambell ddiwylliant am filoedd o flynyddoedd, sylwedd cymharol newydd yw heroin. Cafodd ei syntheseiddio o'r cyffur morffin yn 1874 yn yr Almaen dan yr enw 'heroisch' - sef 'pwerus'.

Poster heroin Ni chafodd heroin ei ddefnyddio'n gyffredin iawn mewn meddygaeth hyd tua canol y ganrif ddiwethaf. Bryd hynny cafodd ei dderbyn yn eang gan feddygon yn dawelydd ac yn anesthetydd, fel y gwelir yn y poster ar y dde. Roedd ffisigwyr yn dal heb sylweddoli ei botensial i gaethiwo pobl iddo.

Pan sylweddolwyd peryglon heroin, ceisiodd llywodraethau ledled y byd reoli ei weithgynhyrchiad a dodwyd ei ddefnydd ar bresgripsiwn dan reolaeth dynn iawn.

Heddiw, does dim llawer o ddefnydd cyfreithlon i heroin, am fod tawelyddion synthetig ac anesthetyddion wedi goddiweddyd y cyfuniadau a arferai gael eu defnyddio, yn seiliedig ar opiwm.

Camddefnydd heroin
Bydd heroin anghyfreithlon ar ffurf powdwr a all amrywio yn ei liw o wyn i frown tywyll oherwydd yr amhurdebau sy'n cael eu hychwanegu iddo wrth ei gynhyrchu.
Gellir cymryd y powdwr drwy'r ffroenau neu ei doddi mewn dwr a'i chwistrellu. Gellir ei smygu hefyd yn gymysg â thybaco neu eu gynhesu ar ffoil ac anadlu'r mwg a ddaw ohono, neu ei lyncu mewn darn o bapur.

Bydd heroin y stryd fel arfer yn gymysg â sylweddau eraill -yn amrywio o lactos i paracetamol. Ond bydd swm sylweddau eraill pan 'dorrir/cut' y cyffur yn amrywio wrth ei brynu ac o ddydd i ddydd, felly gall ei burdeb yn unrhyw ardal amrywio'n eang hefyd - yn dibynnu ar hwyliau pwy bynnag sy'n ei ddelio. Bu amryw o farwolaethau yn dilyn gor-ddogni ar heroin pur, peth anarferol iawn i'w gael.

Ychydig flynyddoedd yn ôl byddai heroin anghyfreithlon yn cynnwys dim ond rhwng 1 a 10 y cant y cyffur mewn gwirionedd. Yn fwy diweddar, aeth heroin y stryd yn gryfach, ac ar gyfartaledd ym Mhrydain, mae purdeb heroin erbyn hyn tua 40 y cant, er y gall amrywio rhwng 1 a 98 y cant (rheswm y gor-ddogni ar ddamwain).
Ynghyd â chynnydd yn ei burdeb, disgynnodd cost heroin. Cost gram o gyffur y stryd erbyn hyn yw tua £60.

Hyd yn ddiweddar, byddai mwyafrif defnyddwyr heroin yn chwistrellu'r cyffur - naill ai i wythien, dan y croen, neu i'r cyhyrau. Dyma'r dull mwyaf ymarferol ac 'effeithlon' o gymryd heroin amhur.

Gyda chaffaeliad heroin purach, gall mwy o'r rhai sy'n ei ddefnyddio ei gymryd drwy'r ffroenau neu ei ysmygu bellach gan ddal i ennill ei effaith. Mae'r ddau ddull hwn ar gynnydd ym Mhrydain.

Er bod hyn yn ymddangos yn 'newyddion da' am fod y ddau ddull hwn yn lleihau peryglon iechyd gyda'i chwistrellu, mae yna ochr waeth. Bydd amryw ceisio'i gymryd drwy'r ffroenau neu ei ysmygu efallai, na fyddai wedi cymryd y cyffur petae'n rhaid iddyn nhw ei chwistrellu.
Mae ei gymryd drwy'r ffroenau neu ei ysmygu yn debyg o apelio'n fwy at ei ddefnyddwyr newydd, am ei fod yn osgoi ofn yr heintiau wrth chwistrellu, HIV/AIDS a hepatitis, ac osgoi hunan-chwistrellu.

Byddai'n achos pryder petae cost is heroin a chynnydd yn ei burdeb yn arwain at iddo fod yn fwy derbyniol i bobl ifanc.

 
Beth yw effaith heroin?
Mae'r holl gyffuriau cysgu i ryw raddau yn tueddu ymlacio a lladd poen. Heroin yw'r cyffur cysgu mwyaf pwerus ac wrth ei chwistrellu, bydd rhywun yn teimlo 'rhuthr/rush' ymlaciol a theimlo bod popeth yn dda ar unwaith. Bydd poen corfforol a phoen emosiynol yn diflannu ar unwaith.

Bydd yn anodd i rywun sydd heb ddefnyddio cyffuriau erioed ddeall sut gall cyffuriau ddenu rhywun - yn enwedig heroin - ond y prif reswm bod rhywun yn cael ei ddenu i ddefnyddio heroin eilwaith ar ôl y profiad cyntaf yw ei fod yn cynhyrchu'r fath ymdeimlad pwerus o ddiogelwch a llonyddwch. Mae'n achosi stad o feddwl lle bydd pob gofal a phryder wedi pellhau. Does dim byd yn poeni rhywun. Mae'n debyg i fod yn y groth efallai.
Y disgrifiad gorau y daeth yr ysgrifennydd hwn ar ei draws oedd:

"But with heroin, ahhh. You can just sit in a sewer all day and be soooo happy and feel soooo good"
("Junk" - Melvin Burgess, 1996 Penguin Books)

Wrth gwrs, does a wnelo'r teimladau cynnes hyn ddim â realaeth. Waeth pa mor dda yw'r teimlad, y gwirionedd yw'r 'gwter' - neu unrhyw sefyllfa arall y mae'r person ynddi - sefyllfa eithaf amhleserus - dyma'r rheswm am geisio dianc rhagddi.

Sgîl-effeithiau defnyddio heroin - yn enwedig i ddechreuwyr/wragedd ei ddefnyddio - yw anniddigrwydd, cyfog a chwydu. Gall rhywun fynd 'on the nod'/'i gysgu' neu 'gouch out' - mynd nôl a 'mlaen rhwng bod yn weddol effro i fod bron cysgu, a channwyll y llygaid yn fychain fel pinnau.

Goddef heroin

Os defnyddir heroin yn rheolaidd dros amser yna bydd rhywun yn raddol ddod i'w oddef. Does dim gwahaniaeth pa ddull y bydd rhywun yn ei gymryd - na'r amlder, ei gymryd sawl gwaith y dydd neu ddim ond dwywaith neu deirgwaith yr wythnos.
Rhaid i bobl sy'n defnyddio heroin gymryd symiau mwy o faint er mwyn ennilll yr un effaith ag o'r blaen. Gall dod i'w oddef ddigwydd yn eithaf cyflym - wythnosau'n unig - er bydd hyn yn dal i gynyddu os bydd rhywun yn ei gymryd yn rheolaidd.
Os bydd rhywun yn ymwrthod â heroin am ychydig, bydd ei oddef yn gostwng. Wrth ddefnyddio 'run faint o heroin wedyn ag o'r blaen, gall gor-ddogni ddigwydd yn hawdd.

 
Canlyniadau defnyddio heroin

Peryglon iechyd corfforol

Un o'r peryglon pennaf wrth ddefnyddio heroin yw gor-ddogni. Gall hyn ddigwydd gydag unrhyw ddull o'i gymryd, er mai ei chwistrellu yw'r dull mwyaf peryglus yn y cyswllt hwn, am fod y ddogn gyfan yn cael ei chyflwyno i'r gwaedlif yn uniongyrchol.
Tawelydd y System Nerfol Ganolog yw heroin ac wrth ei ddefnyddio, bydd gweithrediadau'r corff, yr ymennydd, yr anadl a churiad y galon yn cael eu rhwystro - neu'n arafu. Gyda dogn fawr ohono - neu gyda heroin eithriadol bur - gall rhywun fynd i coma a bydd y croen yn oer ac yn llaith. Bydd yr anadl yn fyr ac yn ysbeidiol a gall marwolaeth ddilyn.

Bydd peryglon eraill iechyd corfforol wrth ddefnyddio heroin ym null cymryd y cyffur. Bydd ei chwistrellu yn gofyn am nodwydd neu chwistrell, rheiny'n amhur yn aml. Gall hyn arwain at wenwyno'r gwaed yn ddifrifol a niweidio'r galon.
Rhag ofn bod rhywun yn meddwl mai jôc yw hyn, dyma sut y bu farw ffrind gorau ysgrifennydd y wefan hon. Cafodd Keith (fy ffrind) wenwyn yn y gwaed/septicaemia oherwydd nodwydd oedd wedi'i heintio. Gwnaeth hyn niwed i falfiau ei galon ac ychydig wedyn bu bron marw. Cafodd lawdriniaethau i osod falfiau plastig yn ei galon a 'pacemaker'. Bu fyw am rai blynyddoedd wedi hyn ond methodd ei galon yn y diwedd.
Dyna'r realiti.

Mae chwistrellu heroin - neu unrhyw gyffur - mewn sefyllfa lle rhennir nodwyddau, efallai ar ddamwain, yn rhoi defnyddwyr mewn perygl o gael eu heintio gan y firws HIV sy'n achosi AIDS. Gellir gwasgar Hepatitis B neu C, y ddau yn heintiau difrifol, yn y dull yma ac mae'r heintiau hyn yn gyffredin ymhlith pobl sy'n chwistrellu heroin i'w gwythiennau.

Perygl arall amlwg i'r corff wrth ddefnyddio heroin yw wrth gyfuno'r cyffur gyda sylweddau eraill. Mae cyffuriau tawelu eraill, alcohol, benzodiazepinau a barbitwradau, yn eithriadol beryglus am eu bod i gyd yn tawelu'r System Nerfol Ganolog. Yn gymysg â heroin, tawelydd pwerus arall y SNG, gall rhain arafu'r anadl neu guriad y galon i'r fath raddau nes i'r anadl neu'r galon fethu.

Dibyniaeth

Mae dibyniaeth corfforol a seicolegol ar heroin yn debyg o ddigwydd, yn enwedig os bydd rhywun yn defnyddio llawer ohono neu hyd yn oed ddim ond yn achlysurol dros gyfnod hir. Dyw'r dull o'i gymryd yn gwneud fawr o wahaniaeth- gall rhywun sy'n ei gymryd drwy'r ffroenau neu'n ei ysmygu fynd yr un mor ddibynnol arno â rhywun sy'n ei chwistrellu.

Gall defnyddio heroin arwain at gaethiwed corfforol pwerus.
Bydd ymwrthod â'r cyffur yn anodd iawn oherwydd y symtomau cysylltiol - er nad yw rhain yn para mwy nag ychydig ddyddiau, maen nhw'n rhai go ddifrifol. Gall llwyrymwrthod achosi symtomau dolur rhydd cronig, cramp yn y cyhyrau, chwydu, diffyg cwsg, chwysu, pryder a chryndod. Mae meddwl am fynd drwy boen ymwrthod yn gwneud i lawer roi'r gorau i geisio.
Unwaith bod yr effeithiau ymwrthod corfforol drosodd, gall crefu am y cyffur barhau am amser hir ac mae'n gyffredin i bobl fethu dal ati. Yn gyffredinol, bydd defnyddiwr/wraig heroin sy'n dymuno peidio angen rhwydwaith gefnogaeth gref i'w helpu i goncro'r ysfa am y cyffur.

Canlyniadau cymdeithasol

Mae'n ddrud iawn cynnal arfer rheolaidd cymryd heroin. Bydd ei ddefnyddwyr/wragedd rheolaidd yn troseddu mewn unrhyw fodd er mwyn gallu ei ariannu. Mae canlyniadau hyn yn ddifrifol i gymdeithas. Amcangyfrifwyd maint y broblem mewn gwaith ymchwil gan Swyddfa Gartref Prydain yn 1997. Roedd 20 y cant o'r holl bobl a restiwyd ym Mhrydain yn cymryd heroin.

Effaith heroin ar fenywod beichiog

Mae ymchwil yn amcangyfrif bod hanner y menywod sy'n ddibynnol ar heroin yn dioddef o anaemia, clefyd y galon, diabetes,niwmonia heu hepatitis yn ystod beichiogrwydd a genedigaeth eu plant. Maen nhw'n dioddef mwy o erthylu, geni 'breech', llawdriniaeth 'caesarean', geni cyn pryd a geni babanod meirw.
Bydd llawer o fabanod y menywod hyn yn dioddef symtomau ymwrthod rhag heroin a all barhau am rai wythnosau neu fisoedd. Bydd llawer ohonyn nhw'n marw.

Canlyniadau cyfreithiol

Cyffur Dosbarth A yw heroin. Mae'n anghyfreithlon ei gyflenwi na bod yn ei feddiant. Mae'r dirwyon yn uchel.

(Mae cyffuriau cyffelyb i heroin, sef morffin, opiwm, methadon, dipapanon a pethidin yn gyffuriau Dosbarth A hefyd. Cyffuriau dosbarth B yw codin a dihydrocodin (DF 118) ond wrth eu chwistrellu, rhai Dosbarth A).

 
Cliciwch yma i gael gwybodaeth ar ddibyniaeth gemegol, gan gynnwys dibyniaeth ar heroin